 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
W 2007 roku przypada siedemdziesiąta rocznica największego strajku chłopskiego. Dla jej upamiętnienia Muzeum im. ks. St. Staszica w Hrubieszowie przygotowało wystawę poświęconą wydarzeniom, jakie miały miejsce 15 sierpnia 1937 roku na terenie powiatu hrubieszowskiego. W powiecie hrubieszowskim największy rozwój ruchu chłopskiego, nastąpił po manifestacji grabowieckiej w 1936 roku. Wyrazem tego było masowe koncentrowanie się grup chłopskich w lasach w pobliżu Rogowa i Żukowa. Spowodowało to pacyfikację Żukowa, Niewirkowa i Miączyna 16 września 1936 roku. Akcja pacyfikacyjna w Żukowie napotkała na opór chłopów i wywiązała się walka, w wyniku której zginęło pięć osób i dwanaście zostało rannych. Myśl o zorganizowaniu przez Stronnictwo Ludowe strajku chłopskiego powstała bezpośrednio po manifestacji w Nowosielcach w kręgu emigracyjnych przywódców ruchu ludowego. 17 stycznia 1937 roku odbył się w Warszawie Nadzwyczajny Kongres Stronnictwa Ludowego, w którym uczestniczyli delegaci poszczególnych ogniw organizacyjnych partii z całej Polski. W trakcie obrad ustalono program działalności Stronnictwa Ludowego na najbliższy czas. Żądano pełnej amnestii dla więźniów brzeskich z Wincentym Witosem na czele, zmiany ordynacji wyborczej do Sejmu i Senatu oraz zmiany konstytucji,likwidacjibiurokratycznego, dyktatorsko-sanacyjnego systemu rządzenia. Kongres podjął decyzję o zwołaniu zjazdu chłopów w Warszawie dla poparcia wymienionych postulatów. Zjazd i przygotowywany strajk miały udokumentować poparcie dla niezrealizowanych przez sanację żądań wysuniętych w rezolucji nowosieleckiej.
Ogłoszenie strajku miało nastąpić 15 sierpnia 1937 roku w rocznicę bitwy pod Warszawą w 1920 roku. Rocznica ta obchodzona była jako święto Czynu Chłopskiego. Na terenie powiatu hrubieszowskiego obchody święta Czynu Chłopskiego zorganizowano w Horodle i Jankach w gminie Horodło. W dniu 15 sierpnia o godzinie 13-tej na rynku w Horodle odbyło się zgromadzenie, w którym wzięły udział wszystkie Koła Stronnictwa Ludowego z powiatu hrubieszowskiego. Na zgromadzenie przybyło około 1000 osób, byli to zarówno członkowie jak i sympatycy Stronnictwa Ludowego. Na rynku w Horodle ustawiono trybunę, z której przemawiał prezes Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego Lucjan Świdziński. W swojej przemowie mówił o czynach i zasługach chłopów w bitwie pod Racławicami, Maciejowicami i w 1920 roku pod Warszawą, gdzie głównie chłopi przyczynili się do odniesienia zwycięstwa nad armią bolszewicką. Podkreślił również, że chłopi są ograniczeni w swoich prawach, ponieważ nie mogą głosować do senatu. Po skończonym przemówieniu Lucjan Świdziński wręczył sztandar Kołu Stronnictwa Ludowego w Jankach. Część zgromadzonego społeczeństwa uformowała pochód, który udał się do kol. Janki. W pochodzie wzięła udział banderia konna, składająca się z 12 jeźdźców i około 100 osób. W Jankach również przygotowano trybunę, z której przemawiali Mucha Stanisław, Kapica Roman i Zając Stanisław. Po wygłoszonych przemówieniach uchwalono rezolucję:
1. Rozwiązanie Sejmu i Senatu,
2. Dokonanie nowych sprawiedliwych wyborów,
3. Amnestia dla więźniów brzeskich,
4. Zmiana ordynacji wyborczej.
W trakcie zgromadzenia wznoszono okrzyki: „Niech żyje Rzeczpospolita Polska Ludowa Demokratyczna”, „Niech żyje Stronnictwo Ludowe”. W uroczystościach zorganizowanych w kol. Janki wzięło udział prawie 400 osób. Zgromadzenie zostało rozwiązane o godzinie 16 przez Lucjana Świdzińskiego.
Przygotowane wiece i mowy świadczyły o dużej aktywności członków Stronnictwa Ludowego na terenie powiatu hrubieszowskiego. Lucjan Świdziński nie odniósł jednak sukcesu w zorganizowaniu strajku chłopskiego, proklamowanego przez Stronnictwo Ludowe. W powiecie hrubieszowskim najaktywniej działały tylko straże w Mołodiatyczach i Grobowcu. Na wystawie prezentujemy kopie dokumentów z Archiwum Państwowego w Lublinie z lat 1936-1937, archiwalia ze zbiorów hrubieszowskiego muzeum dotyczące Lucjana Świdzińskiego, grafiki „ Z walk chłopskich w latach 1932-1937”, prasę i opracowania.
Photo album created with Web Album Generator